matabadmin
غرب در صدد است تا با تغییر استراتژی در جنگ اقتصادی علیه مسکو، سختگیرانهترین بسته تحریمی تاریخ خود را به مرحله اجرا بگذارد. بر اساس گزارشهای واصله از بروکسل، اتحادیه اروپا و کشورهای عضو گروه هفت (G7) در حال نهایی کردن طرحی هستند که به جای تعیین سقف قیمت، صادرات نفت روسیه را از طریق ممنوعیت مطلق دسترسی به خدمات دریایی، بیمه و کارگزاری هدف قرار میدهد. این چرخش رویکرد، نشاندهنده ناکامی سیاستهای پیشین در کنترل درآمدهای نفتی کرملین و تلاش برای انسداد کامل مسیرهای سنتی تجارت انرژی روسیه است.
عبور از سقف قیمت و ورود به دوران تحریم همهجانبه صادرات نفت روسیه
از زمان آغاز مناقشه اوکراین در سال ۲۰۲۲، غرب با تعیین سقف قیمت ۶۰ دلاری و سپس کاهش آن به ۴۷.۶ دلار در سپتامبر ۲۰۲۵، تلاش کرد تا ضمن حفظ ثبات در بازار جهانی، درآمدهای مسکو را محدود کند. با این حال، تداوم صادرات نفت روسیه به بازارهای بزرگی نظیر هند و چین ثابت کرد که این ابزار به تنهایی کارایی لازم را ندارد. اکنون در بسته بیستم تحریمها که برای اوایل سال ۲۰۲۶ برنامهریزی شده است، ممنوعیت کامل خدمات تانکری کشورهای عضو اتحادیه اروپا (به ویژه ناوگان قدرتمند یونان، قبرس و مالت) در دستور کار قرار گرفته است که میتواند مستقیماً یکسوم توان جابهجایی نفت این کشور را فلج کند.
نبرد با ناوگان سایه و چالشهای زیستمحیطی در مسیر تجارت انرژی
در واکنش به فشارهای فزاینده، مسکو به سرعت «ناوگان سایه» خود را گسترش داده است؛ تانکرهایی قدیمی و با مالکیت نامشخص که بدون پوشش بیمههای معتبر غربی، وظیفه انتقال و صادرات نفت روسیه را بر عهده دارند. اگرچه حدود دو سوم محمولههای نفتی روسیه در حال حاضر توسط این ناوگان جابهجا میشود، اما ممنوعیت جدید خدمات دریایی، ریسکهای عملیاتی و هزینههای لجستیک را به شدت افزایش میدهد. کارشناسان هشدار میدهند که استفاده از این کشتیهای فرسوده، تهدیدی جدی برای محیط زیست دریایی و ایمنی دریانوردی در آبهای بینالمللی است.
پیامدهای ژئوپلیتیک و واکنش احتمالی بازارهای جهانی انرژی
اجرای این طرح با حمایت شدید بریتانیا و مقامات فنی ایالات متحده روبروست، اما تصمیم نهایی واشینگتن در این خصوص به سیاستهای دولت ترامپ و روند احتمالی مذاکرات صلح بستگی دارد. فشار بر صادرات نفت روسیه از طریق قطع خدمات بیمه و حملونقل، تیغی دو لبه است که میتواند با کاهش عرضه، جرقهای برای جهش قیمت جهانی نفت باشد.
- کاهش شدید درآمدهای ارزی روسیه میتواند توان تامین مالی پروژههای نظامی این کشور را در درازمدت با چالش جدی مواجه کند.
- وابستگی مضاعف خریداران آسیایی به ناوگان سایه، ممکن است منجر به شکلگیری بلوکهای جدید در بازار انرژی و تضعیف تسلط نهادهای بیمهای غربی بر تجارت جهانی شود.
در نهایت، موفقیت این طرح در گرو هماهنگی کامل میان کشورهای غربی و واکنش بازارهای مصرف در آسیاست. آنچه مشخص است، صادرات نفت روسیه دیگر تنها یک موضوع اقتصادی نیست، بلکه به اصلیترین اهرم فشار در شطرنج پیچیده قدرت میان روسیه و غرب تبدیل شده است که نتایج آن نقشه امنیت انرژی جهان را بازترسیم خواهد کرد.
