matabadmin
قراردادهای تحویل نامعین، مقدار نامعین (IDIQ) که ستون فقرات خریدهای دولتی در آمریکا را تشکیل می‌دهند، با پشتوانه قوانین فدرال، به ابزاری حیاتی برای تأمین نیازهای جاری و پشتیبانی زیرساخت‌های ریلی تبدیل شده‌اند. در مقابل، مدل EPC برای پروژه‌های کلان ساختمانی طراحی شده و بار سنگین ریسک و اجرا را بر دوش پیمانکار می‌گذارد. انتخاب هر یک از این مدل‌ها باید بر اساس ماهیت پروژه و نیاز کارفرما انجام شود.
به گزارش تین نیوز، عباس قربانعلی‌بیک در یادداشتی به بررسی تفاوت‌های بنیادین قراردادهای IDIQ و EPC، کاربرد آنها در پروژه‌های ریلی، مزایای اقتصادی، کاهش ریسک و تجربه وزارت دفاع و حملونقل آمریکا پرداخته است.
IDIQ چیست و چه تفاوتی با EPC دارد؟
قراردادهای تحویل نامعین، مقدار نامعین (IDIQ) یکی از روش‌های کلیدی تدارکات در دولت فدرال آمریکا هستند که ریشه در مقررات تدارکات فدرال (FAR) مصوب ۱۹۸۴ دارند. این قراردادها برای مواقعی طراحی شده‌اند که نیاز به کالا یا خدمات به صورت تکراری پیش‌بینی میشود، اما مقدار دقیق آن قابل تعیین نیست. در مقابل، EPC یک مدل اجرایی پروژه‌محور و «کلید در دست» است که برای اجرای یک پروژه خاص و یک‌باره مانند احداث یک نیروگاه یا خط ریلی جدید طراحی شده است.
چهار تفاوت کلیدی IDIQ و EPC
قربانعلی‌بیک تفاوت‌های اساسی این دو مدل قراردادی را به شرح زیر برشمرده است:
- ماهیت قرارداد: IDIQ یک قرارداد چارچوبی و بلندمدت برای پوشش نیازهای متعدد و پیش‌بینی‌نشده است، در حالی که EPC یک مدل اجرایی پروژه‌محور و «کلید در دست» برای اجرای یک پروژه خاص و یک‌باره است.
- قیمت‌گذاری: در IDIQ تنها حداقلی تضمینی وجود دارد و قیمت نهایی هر سفارش در زمان ثبت سفارش تعیین میشود، اما EPC اغلب به صورت مبلغ ثابت منعقد میشود.
- ریسک: کارفرما در IDIQ ریسک مالی بسیار پایینی دارد و می‌تواند سفارش‌ها را افزایش یا کاهش دهد، در حالی که در EPC، پیمانکار بخش اعظم ریسک‌های فنی، هزینه‌ای و زمانی را بر عهده می‌گیرد.
- کاربران اصلی: کاربران اصلی IDIQ سازمان‌های دولتی هستند، در حالی که EPC عمدتاً در پروژه‌های عظیم بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری‌های کلان زیرساختی کاربرد دارد.
تجربه وزارت حملونقل آمریکا در پروژه‌های ریلی
در صنعت حملونقل ریلی، انعطاف‌پذیری بالای قراردادهای IDIQ آنها را به ابزاری ایده‌آل برای مدیریت تعمیر و نگهداری خطوط و ناوگان تبدیل کرده است. وزارت حملونقل آمریکا از طریق برنامه نگهداری ریلی (RMS)، قراردادهای چندبرنده‌ای را برای ساخت، بازسازی و تعمیر لوکوموتیوها، واگن‌های باری و مسافری به کار می‌گیرد که شامل خدمات بازرسی دوره‌ای، تعمیرات پیشگیرانه و پشتیبانی مهندسی اضطراری است. سازمان حملونقل لس‌آنجلس (LA Metro) نیز از این روش برای تعمیر اساسی مجموعه قلاب و محور محرک واگن‌های سبک ریلی استفاده کرده است.
مزایای اقتصادی IDIQ در پروژه‌های ریلی
در پروژه‌های ریلی که به صورت IDIQ انجام می‌شوند، هزینههای نهایی به دلیل معافیت‌های مالیاتی به طور قابل‌توجهی کمتر از EPC است، زیرا در EPC پیمانکار هزینههای مالیاتی را در قیمت نهایی لحاظ می‌نماید که تا ۲۰ درصد به هزینه نهایی پروژه می‌افزاید.
- نوع قرارداد مناسب برای پروژه‌های کلان ساختمانی: EPC
- نوع قرارداد مناسب برای قراردادهای بلندمدت خدماتی و نگهداری: IDIQ
- کاهش هزینه نهایی در پروژه‌های ریلی IDIQ: تا ۲۰ درصد به دلیل معافیت‌های مالیاتی
در پایان، قربانعلی‌بیک پیشنهاد کرده است که با وجود نبود چنین نوع قراردادی در ایران، می‌توان برای اخذ مجوز از مجلس، لایحه‌ای برای اجرای این مدل قراردادی در پروژه‌های ریلی کشور پیشنهاد داد تا از مزایای اقتصادی و کاهش هزینههای آن بهره‌مند شد.
