matabadmin
مشاور طرح واگذاری لکوموتیوهای GE راهآهن از تدوین مدلی نوین خبر داد که در آن به‌جای تمرکز صرف بر خصوصی‌سازی، افزایش بهرهوری ناوگان در کانون توجه قرار گرفته است. این مدل که بر پایه اجاره به شرط تملیک و نظام تشویق و تنبیه طراحی شده، با هدف بازگرداندن لکوموتیوهای متوقف به چرخه حملونقل و ارتقای شاخص‌های عملکردی، به‌زودی از طریق مزایده به بخش خصوصی واگذار میشود.
به گزارش خبرنگار ما، در شرایطی که واگذاری بهره‌برداری از لکوموتیوهای GE راهآهن به بخش خصوصی به یکی از مهم‌ترین موضوعات صنعت ریلی تبدیل شده، دکتر محسن شاه‌محمدی، مشاور این طرح، از طراحی الگویی سخن گفت که حاصل بررسی تجربه‌های گذشته در واگذاری دارایی‌های ریلی و درس‌آموخته‌های طرح‌های مختلف مشارکت با بخش خصوصی است. این مدل که با محوریت بهرهوری تدوین شده، نگاه تازه‌ای به نقش بخش خصوصی در صنعت ریلی کشور دارد.
خصوصی‌سازی هدف نیست؛ بهرهوری هدف اصلی است
شاه‌محمدی با تأکید بر اینکه در تدوین این مدل، خصوصی‌سازی به‌عنوان یک هدف مستقل تعریف نشده است، اظهار کرد که بهرهوری هدف اصلی محسوب میشود و خصوصی‌سازی صرفاً به‌عنوان ابزاری برای دستیابی به این هدف مورد استفاده قرار می‌گیرد. به گفته وی، تمامی اجزای این مدل بر افزایش بهرهوری استوار شده و اهدافی مانند افزایش تعداد لکوموتیوهای آماده به کار، ارتقای قابلیت دسترسی و اطمینان ناوگان، ایجاد سازوکارهای تشویقی و تنبیهی و همچنین فراهم کردن بستر اجرای مدل «قطار کامل» و تفکیک عمودی ساختار بهره‌برداری، همگی در راستای تحقق همین هدف طراحی شده‌اند.
احیای لکوموتیوهای متوقف؛ مهم‌ترین مأموریت طرح
بازگرداندن لکوموتیوهای متوقف به چرخه بهره‌برداری، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مورد انتظار این طرح است. بر اساس اعلام مشاور طرح، لکوموتیوهای GE بر اساس وضعیت فنی در سه گروه دسته‌بندی شده‌اند: گروه نخست شامل لکوموتیوهای آماده بهره‌برداری یا نیازمند تعمیرات سبک، گروه دوم شامل لکوموتیوهای نیازمند تعمیرات اساسی و گروه سوم نیز شامل لکوموتیوهایی است که به بازسازی کامل احتیاج دارند. هدف این است که حتی لکوموتیوهایی که سالها از مدار خارج بوده‌اند، با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی دوباره به شبکه ریلی کشور بازگردند.
اجاره به شرط تملیک با مشوق‌های عملکردی
مدل پیشنهادی بر پایه اجاره به شرط تملیک مشروط طراحی شده است؛ به‌گونه‌ای که لکوموتیوها از ابتدای قرارداد در اختیار سرمایه‌گذار قرار می‌گیرند اما انتقال مالکیت منوط به انجام کامل تعهدات خواهد بود. در این قرارداد، تعیین اجاره متغیر بر اساس عملکرد بهره‌بردار، یکی از ویژگی‌های کلیدی محسوب میشود. شرکت‌هایی که بهترین شاخص‌های عملکردی را در زمینه قابلیت دسترسی و قابلیت اطمینان ثبت کنند، تا ۳۰ درصد تخفیف در اجاره دریافت خواهند کرد و در مقابل، شرکتهای با عملکرد ضعیف با جریمه‌های سنگین مواجه خواهند شد.
- مدل قرارداد: اجاره به شرط تملیک مشروط با دوره تنفس و بازپرداخت متفاوت
- سازوکار تشویق و تنبیه: تخفیف تا ۳۰ درصد در اجاره برای عملکرد برتر، جریمه تا ۱۰۰ درصد برای عملکرد ضعیف
- نحوه واگذاری: مزایده با قیمت پایه کارشناسی؛ امکان بازنگری در صورت استقبال نکردن بازار
از روز نخست؛ هزینه و درآمد با بخش خصوصی
از همان روز نخست تحویل لکوموتیو، تمامی هزینههای نگهداری، تعمیرات، بهره‌برداری و همچنین درآمدهای حاصل از فعالیت آن در اختیار مستأجر قرار می‌گیرد. پرداخت اقساط خرید و اجاره نیز پس از پایان دوره تنفس آغاز میشود و حتی اگر لکوموتیو در موعد مقرر وارد مدار نشود، تعهدات مالی سرمایه‌گذار برقرار خواهد بود؛ موضوعی که انگیزه لازم برای تسریع در عملیات تعمیر و بازسازی را ایجاد می‌کند. همچنین، واگذاری یکپارچه مجموعه لکوموتیوها در قالب یک شرکت پروژه (SPV) یا کنسرسیوم واحد، مدیریت تعمیرات، تأمین قطعات، بهره‌برداری و منابع مالی را به‌صورت متمرکز ممکن می‌سازد.
با اجرای این مدل، صنعت ریلی کشور گامی بلند در جهت افزایش بهرهوری و احیای ناوگان متوقف خود برمی‌دارد. استفاده از ظرفیت‌های بخش خصوصی در قالب یک مشارکت هوشمندانه، می‌تواند ضمن کاهش هزینههای دولتی، به ارتقای کیفیت خدمات ریلی و افزایش سهم حملونقل ریلی در جابهجایی بار و مسافر کمک کند. کارشناسان معتقدند موفقیت این طرح در گرو انتخاب سرمایه‌گذاران توانمند و متعهد و نظارت دقیق بر عملکرد آن‌هاست.
