matabadmin
گفتوگوهای ایران و عمان درباره ترتیبات امنیتی و نحوه مدیریت تردد در تنگه هرمز وارد مرحله تازهای شده است، اما گزارشهای منتشرشده نشان میدهد تهران با هر طرحی که کنترل انحصاری ایران را محدود کند یا مسیر جایگزین خارج از چارچوب مدیریت ایران ایجاد کند، موافق نیست.
به گزارش تین نیوز، منابع خبری داخلی گزارش دادند ایران و عمان درباره دریانوردی در تنگه هرمز مذاکره کرده و بر ادامه گفتوگوهای فنی و سیاسی تا دستیابی به توافقهای لازم، بر پایه قوانین بینالمللی، تأکید کردهاند. با این حال، فشارهای خارجی و مداخله آمریکا در روند این ترتیبات، فضای مذاکرات را پیچیدهتر کرده است.
جزئیات پیشنهاد عمان؛ دو مسیر، یک حساسیت
بر اساس گزارشهای منتشرشده به نقل از منابع غربی، پیشنهاد عمان بر ایجاد یک سازوکار منطقهای مشترک برای مدیریت تردد و تأمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز متمرکز بوده است؛ طرحی که در آن ایران، عمان و دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نقش دارند، اما کنترل انحصاری تنگه در اختیار تهران نمیماند . بر اساس جزئیات فاششده، این طرح شامل دو کریدور مجزا برای تردد است: کریدور جنوبی که از آبهای سرزمینی عمان میگذرد و امکان تردد آزاد را طبق شرایط پیش از بحران فراهم میکند، و کریدور شمالی که در آبهای سرزمینی ایران قرار دارد و نیاز به تأیید قبلی از سوی ایران دارد . همین بخش، یعنی ایجاد مسیری جایگزین خارج از کنترل ایران، حساسترین مؤلفه برای تهران تلقی میشود.
موضع قاطع ایران؛ حاکمیت ملی، خط قرمز
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران پیشتر گفته بود تهران خود را «پاسدار و نگهبان تنگه هرمز» میداند و امنیت و ایمنی کشتیها باید با هماهنگی مراجع ذیصلاح جمهوری اسلامی ایران تأمین شود . او همچنین تأکید کرده بود ایران و عمان به عنوان کشورهای ساحلی، مسئولیت مشترکی برای حفظ ایمنی کشتیرانی دارند، اما این به معنای پذیرش مدیریت مشترک نیست . در همین چارچوب، برخی منابع نزدیک به ساختار تصمیمگیری ایران این موضوع را نه صرفاً یک بحث فنی دریایی، بلکه مسئلهای مرتبط با حاکمیت ملی و اهرم راهبردی تهران توصیف کردهاند .
پیچیدگیهای یک آبراه استراتژیک
از منظر حقوقی و عملیاتی، تنگه هرمز تنها یک آبراه تجاری نیست؛ این گذرگاه، شاهراه انتقال بخش مهمی از نفت و کالای منطقه است و هر تغییر در سازوکار اداره آن، بر بیمه، امنیت دریانوردی، هزینه حملونقل و ریسک ژئوپلیتیکی بازار انرژی اثر مستقیم میگذارد . پیشتر نیز ایران نهاد «مدیریت آبراه خلیج فارس» را برای ساماندهی عبور کشتیها تأسیس کرده و اعلام کرده بود که تردد در محدوده نظارتی تعیینشده، تنها با هماهنگی و دریافت مجوز از این نهاد امکانپذیر است . این اقدام نشان از عزم تهران برای حفظ کنترل یکجانبه بر این گذرگاه راهبردی دارد.
براساس آخرین اطلاعات، مذاکرات تهران و مسقط ادامه دارد، اما این گفتوگوها تاکنون به توافق نهایی درباره طرح عمان منتهی نشده است. موضع رسمی ایران نیز تا این مرحله بر حفظ نقش تهران در امنیت تنگه هرمز، ادامه رایزنیهای دوجانبه و مخالفت با هر ترتیبی که به تضعیف کنترل ایران منجر شود، استوار مانده است .
