هوشمندسازی بندر بوشهر کلید خورد؛ جهش بی‌سابقه در اقتصاد دریایی و تولید آبزیان

D8AFD987DAA9D8AFD987DAAFD8B1D8AFD8B4DADAAFD8B1DB8CD8A8D988D8B4D987D8B1

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور از آغاز فاز نخست هوشمندسازی بندر بوشهر خبر داد. این پروژه ملی که با نصب سیستم هوش تجاری آغاز شده است، نویدبخش تحولی عمیق در لجستیک دریایی و افزایش چشمگیر ظرفیت تولید ماهی در قفس در کشور است و می‌تواند تولید سالانه آبزیان را از ۸۰ هزار تن به بیش از ۱۶۰ هزار تن برساند. این ابتکار نه تنها به ارتقای کارایی بندر بوشهر کمک می‌کند، بلکه به عنوان یک پایلوت موفق، راه را برای هوشمندسازی بنادر دیگر ایران هموار خواهد ساخت.

هوشمندسازی بندر بوشهر: پیشگام در تحول دیجیتال دریایی

در یک گام استراتژیک برای توسعه اقتصاد دریامحور کشور، فاز نخست هوشمندسازی بندر بوشهر رسماً آغاز شد. این فاز اولیه، متمرکز بر پیاده‌سازی سیستم هوش تجاری (BI) است که با همکاری تنگاتنگ معاونت علمی، استانداری، وزارت اقتصاد و وزارت راه و شهرسازی در حال انجام است. معاون علمی رئیس‌جمهور، این پروژه را یکی از مهمترین طرح‌های ملی با قابلیت تعمیم به سایر بنادر کشور توصیف کرده است. هدف این پروژه، جمع‌آوری، تحلیل و به‌کارگیری داده‌ها برای بهینه‌سازی عملیات بندری، کاهش زمان توقف شناورها و افزایش سرعت گردش کالا است. بندر بوشهر به دلیل موقعیت استراتژیک و پتانسیل‌های بالای خود، به عنوان نخستین بندر پایلوت برای این طرح انتخاب شده است.

اقتصاد دریامحور؛ از تجارت سنتی تا فرصت‌های نوین فناوری محور

ایران با برخورداری از حدود ۳ هزار کیلومتر مرز دریایی (معادل ۴۰ درصد کل مرزهای کشور)، پتانسیل عظیمی در توسعه اقتصاد دریامحور دارد. اما به گفته حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، تاکنون تمرکز بر جنبه‌های سنتی تجارت دریایی بوده و از سایر ظرفیت‌ها غفلت شده است. رویکرد نوین بر بهره‌گیری از فناوری برای فعال‌سازی تمامی ابعاد این اقتصاد تأکید دارد که شامل:

صنعت گردشگری دریایی: توسعه زیرساخت‌ها و خدمات مرتبط با سفر و تفریح در مناطق ساحلی و دریایی.

صنایع وابسته و خدمات دریایی: از کشتی‌سازی و تعمیرات گرفته تا ناوبری و بیمه‌های دریایی.

فعالیت‌های زیستی و تولیدات آبزی‌محور: از جمله آبزی‌پروری و بهره‌برداری پایدار از منابع دریایی.

همین رویکرد مدرن است که زمینه‌ساز ابتکاراتی مانند هوشمندسازی بندر بوشهر و افزایش تولید ماهی در قفس می‌شود. در حال حاضر، حدود ۷۰۰ شرکت دانش‌بنیان به طور مستقیم و غیرمستقیم در این حوزه فعال هستند که نشان‌دهنده ظرفیت بالای کشور در گذار از رویکردهای سنتی به سوی فناوری‌محور است.

نقش فناوری در افزایش تولید آبزیان و هوشمندسازی بنادر

یکی از اهداف کلیدی هوشمندسازی بندر بوشهر و کل اقتصاد دریامحور، استفاده از فناوری‌های نوین برای افزایش بهره‌وری است. در حال حاضر، تولید ماهی در قفس در کشور حدود ۸۰ هزار تن در سال است که با به‌کارگیری دانش و فناوری‌های پیشرفته، این رقم بلافاصله قابلیت دو برابر شدن را دارد. استفاده از فناوری نانو، از جمله نانوحباب در پرورش ماهی در قفس و میگو، نمونه‌ای از این ابتکارات است که می‌تواند جهشی بزرگ در این بخش ایجاد کند. این رویکرد فناورانه نه تنها به رشد کمی، بلکه به پایداری و کیفیت تولید آبزیان نیز کمک شایانی خواهد کرد.

سکوی ملی هوش مصنوعی؛ بستر توسعه هوشمندسازی بنادر

معاونت علمی ریاست جمهوری با طراحی سکوی ملی هوش مصنوعی، بستری جامع برای توسعه فناوری در کشور فراهم کرده است. این سکو که به مثابه یک سیستم‌عامل جامع عمل می‌کند، امکان نصب نرم‌افزارهای تخصصی را فراهم آورده و هدف اصلی آن، کاهش هزینه‌ها و افزایش سرعت اجرای پروژه‌های هوشمندسازی در کشور است. با بهره‌گیری از این سکو، امکان تولید ابزارهای هوش مصنوعی مانند چت‌بات‌ها در مدت زمان کوتاه (حتی یک روز) و با هزینه‌ای به مراتب کمتر فراهم می‌شود. این پلتفرم نقش محوری در تجاری‌سازی فناوری‌ها و حمایت از پروژه‌هایی ایفا می‌کند که مطابق با الزامات آن توسعه یابند، از جمله پروژه‌های مرتبط با هوشمندسازی بنادر و اقتصاد دریایی دیجیتال.

تقسیم‌بندی هوشمندسازی برای اجرای مؤثر و پایدار

برای اطمینان از اجرای موفقیت‌آمیز هوشمندسازی بندر بوشهر و جلوگیری از چالش‌های پروژه‌های بزرگ، این طرح به مراحل کوچک‌تر تقسیم شده است. گام نخست شامل نصب تجهیزات اندازه‌گیری و جمع‌آوری داده‌های ترافیک دریایی است. پس از آن، به فاز پردازش داده‌های مربوط به بار ورود خواهد شد. این شیوه مدیریت پروژه، سرعت پیشرفت را افزایش داده و طبق گزارش استاندار بوشهر، پس از سفر اخیر معاون علمی رئیس‌جمهور، روند پیشرفت پروژه شتاب چشمگیری گرفته است.

علاوه بر این، در راستای توسعه همه‌جانبه اقتصاد دریامحور، طرح‌های تکمیلی نیز در دستور کار قرار دارند که شامل:

توسعه انرژی‌های دریایی: بررسی استفاده از LNG برای تبدیل به گاز در کشتی و طراحی پروژه‌های پایلوت برای تولید برق و آب شیرین‌کن‌های شناور در مواقع اضطراری.

زیست‌فناوری دریایی: گسترش زنجیره‌های تأمین با حمایت صندوق نوآوری و شکوفایی، برای ایجاد اثرگذاری واقعی در حوزه زیست‌فناوری دریایی.

این اقدامات نشان‌دهنده یک رویکرد جامع و هدفمند برای بهره‌برداری حداکثری از پتانسیل‌های دریایی کشور با تکیه بر دانش و فناوری است.

مجله حمل و نقل مهتاب