matabadmin
ارتقای ایمنی و استانداردهای محور چابهار مشهد میتواند علاوه بر کاهش حوادث جادهای، زمان و هزینه جابهجایی کالا را کاهش دهد و ظرفیت این کریدور مهم را برای توسعه ترانزیت و تجارت کشور افزایش دهد.
کریدور چابهار مشهد یکی از مسیرهای مهم ارتباطی شرق و جنوب شرقی کشور به شمار میرود و نقش آن تنها به جابهجایی مسافر محدود نمیشود. این مسیر در اتصال بندر چابهار به بخشهایی از شرق و شمال شرق کشور و انتقال کالا اهمیت ویژهای دارد و به همین دلیل، کیفیت زیرساخت و سطح ایمنی آن مستقیماً با عملکرد زنجیره لجستیک ارتباط پیدا میکند.
محور چابهار مشهد با پروژههای ایمنی در حال ارتقا است
در سالهای اخیر، بخشی از برنامههای راهداری در این مسیر بر اصلاح نقاط حادثهخیز، بهسازی راه، نصب تجهیزات ایمنی و ارتقای شرایط تردد متمرکز شده است.
در خراسان جنوبی نیز چند پروژه در کریدور چابهار–مشهد در حال اجراست که از جمله آنها میتوان به طرحهای روکش آسفالت، اصلاح نقاط حادثهخیز و ارتقای تجهیزات ایمنی اشاره کرد. این پروژهها با هدف افزایش ایمنی، کاهش سوانح و تسهیل عبور ناوگان حملونقل دنبال میشوند.
اهمیت این اقدامات زمانی بیشتر مشخص میشود که بدانیم هرگونه اختلال در مسیرهای اصلی حمل کالا میتواند زمان سفر را افزایش داده و هزینههای مستقیم و غیرمستقیم حملونقل را بالا ببرد.
ایمنی محور چابهار مشهد فقط یک مسئله جادهای نیست
ارتقای ایمنی یک کریدور تجاری را نمیتوان صرفاً از زاویه کاهش تصادفات بررسی کرد. برای ناوگان باری، کیفیت مسیر، وضعیت روسازی، نقاط حادثهخیز، علائم و تجهیزات ایمنی و قابلیت پیشبینی زمان سفر همگی بخشی از هزینه نهایی حمل کالا هستند.
وقتی یک مسیر از نظر زیرساختی وضعیت مناسبی داشته باشد، توقفهای ناخواسته و تأخیرهای ناشی از حوادث یا شرایط نامناسب جاده کاهش پیدا میکند. در نتیجه، ناوگان میتواند با برنامهریزی دقیقتری حرکت کند و بهرهوری خودروها نیز افزایش یابد.
از همین منظر، استانداردسازی محور چابهار مشهد را میتوان بخشی از سیاست کاهش هزینههای لجستیکی کشور دانست؛ موضوعی که در سالهای اخیر به یکی از چالشهای مهم تجارت ایران تبدیل شده است. بر اساس اظهارات مطرحشده در یک وبینار تخصصی، هزینههای لجستیکی در ایران حدود ۱۵ تا ۲۵ درصد بالاتر از متوسط جهانی برآورد شده است.
کاهش هزینه لجستیک به کیفیت کریدورهای حملونقل وابسته است
هزینه لجستیک تنها شامل کرایه کامیون یا هزینه سوخت نیست. زمان تلفشده، استهلاک ناوگان، توقف در مسیر، هزینه ناشی از تصادفات، مصرف سوخت و تأخیر در تحویل کالا نیز در نهایت به هزینه زنجیره تأمین اضافه میشوند.
به همین دلیل، سرمایهگذاری در زیرساختهای جادهای میتواند اثر اقتصادی فراتر از خود پروژه عمرانی داشته باشد. هرچه مسیر ایمنتر، روانتر و استانداردتر باشد، امکان برنامهریزی برای حمل کالا افزایش پیدا میکند و ریسکهای عملیاتی نیز کاهش مییابد.
این مسئله برای کریدوری مانند چابهار–مشهد اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا این مسیر میتواند در اتصال ظرفیت بندر چابهار به بازارهای شرق و شمال شرق کشور و همچنین توسعه مسیرهای ترانزیتی نقشآفرین باشد.
محور چابهار مشهد میتواند سرعت تجارت شرق کشور را افزایش دهد
بندر چابهار به دلیل موقعیت جغرافیایی خود، یکی از ظرفیتهای مهم ایران برای توسعه تجارت دریایی و ترانزیت محسوب میشود. تبدیل این ظرفیت به مزیت واقعی، اما نیازمند اتصال مناسب بندر به شبکه جادهای و ریلی کشور است.
در همین چارچوب، محور چابهار مشهد تنها یک مسیر ارتباطی میان چند شهر نیست؛ بلکه بخشی از زنجیرهای است که میتواند بندر، مراکز تولید و بازارهای مصرف را به یکدیگر متصل کند.
برنامه هفتم توسعه نیز بر افزایش رقابتپذیری ترانزیت از مسیر ایران و تقویت زیرساختهای مرتبط با حملونقل و لجستیک تأکید دارد. در این برنامه، موضوعاتی مانند افزایش ظرفیت ترانزیتی، توسعه زیرساختهای صادراتی و بهبود شاخصهای حملونقل مورد توجه قرار گرفته است.
استانداردسازی محور چابهار مشهد چه اثری بر ترانزیت دارد؟
اگر پروژههای ایمنسازی و بهسازی این کریدور بهصورت یکپارچه و مستمر اجرا شوند، نتیجه آن میتواند فراتر از کاهش تصادفات باشد. کاهش زمان سفر، افزایش قابلیت اطمینان مسیر، کاهش استهلاک ناوگان و امکان برنامهریزی دقیقتر برای حمل کالا از جمله پیامدهای احتمالی ارتقای کیفیت این مسیر خواهد بود.
از سوی دیگر، توسعه کریدورهای مطمئن میتواند به کاهش تمرکز تجارت بر مسیرهای محدود کمک کند و ظرفیت ایران را برای جذب بار ترانزیتی افزایش دهد. تجربه و آمارهای مربوط به عملکرد بندر چابهار نیز نشان میدهد که این بندر در سالهای اخیر در بخش کانتینری رشد قابل توجهی داشته است و در صورت تکمیل زنجیرههای ارتباطی، ظرفیت بیشتری برای ایفای نقش در شبکه تجارت منطقهای خواهد داشت.
در نهایت، استانداردسازی محور چابهار مشهد را باید همزمان یک پروژه ایمنی، زیرساختی و اقتصادی دانست. هرچه این مسیر از نظر کیفیت راه، تجهیزات ایمنی و قابلیت تردد ناوگان وضعیت بهتری پیدا کند، امکان کاهش هزینههای لجستیکی و افزایش سرعت جابهجایی کالا نیز بیشتر خواهد شد؛ موضوعی که میتواند جایگاه این کریدور را در تجارت داخلی و ترانزیت منطقهای تقویت کند.
